VII. Kafli - Lánskjör
7.1. Vextir G–lána og verðtrygging.
7.1.1. Lánskjör.
Lán skv. lögum nr. 21/1992 eru verðtryggð og bera allt að 3% vexti frá lokun skuldabréfs. Verðtryggingin miðast við breytingar á vísitölu neysluverðs.
Lánþega ber að greiða lántökugjald 1,2% í hvert sinn sem lán er tekið og kostnað af innheimtu á hverjum gjalddaga.
7.1.2. Verðtrygging.
Lán úr sjóðnum eru verðtryggð með vísitölu neysluverðs og reiknast verðtryggingin frá fyrsta degi næsta mánaðar eftir útborgun. Eftir ákvörðun námsloka er skuld uppreiknuð og grunnvísitala skuldabréfs miðuð við vísitölu neysluverðs á námslokadegi.
7.1.3. Lokun skuldabréfs.
Þegar skuldabréfi hefur verið lokað, sbr. gr. 2.5. skal lántakanda sent bréf með sundurliðuðum upplýsingum um greiðslur sem tilheyra skuldabréfinu, dagsetningu lokunar og hvenær vextir fara að reiknast af skuldabréfinu. Hálfsmánaðar frestur skal gefinn til að gera athugasemdir. Að þeim tíma liðnum er heimilt að fylla skuldabréfið út. Ef skuldabréf er með ábyrgðarmönnum er öllum ábyrgðarmönnum send tilkynning um upphæð bréfsins og þá fjárhæð sem hver og einn telst ábyrgur fyrir.
7.1.4. Fullnýtt svigrúm.
Nú hefur námsmaður fullnýtt svigrúm sitt og skal þá líta svo á að námi hans sé lokið.
7.1.5. Námshlé o.fl.
Sæki lántaki ekki um lán á nýju námsári fyrir tilskilinn umsóknarfrest en hefur þó ekki lokið námi og skal þá tilkynna honum að skuldabréfi hans verði lokað innan hálfs mánaðar. Lokun skuldabréfsins er miðuð við lok síðasta aðstoðartímabils. Honum skal jafnframt sent yfirlit um greiðslur til hans sem verða færðar uppreiknaðar á skuldabréfið. Í slíkum tilfellum er ekki veittur frestur á því að ganga frá skuldabréfinu. Tilkynni námsmaður að hann hafi tekið sér námshlé sem er ekki lengra en eitt ár er frágangi á skuldabréfi frestað í samræmi við reglur um skilgreiningu á lokun skuldabréfs.
7.2. Endurgreiðslutími.
7.2.1. Lán er afborgunarlaust í tvö ár.
Endurgreiðsla hefst aldrei fyrr en tveimur árum eftir námslok sbr. gr. 2.5. Ef námslok eru á fyrri hluta árs, þ.e. fyrir 1. janúar – 30. júní, er gjalddagi fyrstu föstu greiðslunnar 30. júní tveimur árum eftir námslok. Séu námslok á síðari hluta árs, 1. júlí eða síðar, er gjalddagi fyrstu föstu greiðslu 1. mars á þriðja ári frá námslokum. Seinni ársgreiðslan er alltaf 1. september.
7.2.2. Vextir.
Vextir reiknast frá lokun skuldabréfs. Fái námsmaður greitt út lán eftir lokun skuldabréfs, þá reiknast vextir á þá greiðslu frá deginum eftir útborgun.
7.2.3. Ógjaldfallin uppgreiðsla.
Lánþega er heimilt að greiða upp námslán fyrr en ákvæði skuldabréfs kveða á um.
Lánþegi sem greitt hefur upp ógjaldfallið námslán sitt getur óskað eftir að fá endurgreiðslu sem nemur kostnaðarlækkun sjóðsins vegna uppgreiðslunnar. Skilyrði er að lánþeginn hafi greitt af námsláninu í a.m.k. fimm ár fyrir uppgjörið.
Við mat á endurgreiðslutíma og framtíðarafborgunum af námsláni án uppgreiðslu skal tekið mið af áætluðum framtíðartekjum lánþegans og þær núvirtar með þeim vöxtum sem sjóðurinn greiðir af teknum lánum. Framtíðartekjurnar skulu þó aldrei áætlaðar það lágar að endurgreiðslutími án uppgreiðslu verði umfram 15 ár.
Áður en kostnaðarlækkunin er metin skal lánþegi láta stjórn sjóðsins í té allar þær upplýsingar sem hún telur nauðsynlegar til að áætla framtíðartekjur hans.
7.3. Árleg endurgreiðsla.
Árleg endurgreiðsla er í tvennu lagi. Annars vegar er föst greiðsla sem innheimtist 1. mars, en þó getur fyrsti gjalddagi verið annar. Hins vegar viðbótargreiðsla sem innheimtist 1. sept. og er háð tekjum fyrra árs. Föst ársgreiðsla á árinu 2009 er 97.186 kr. og miðast við vísitölu neysluverðs 327,9. Þessi upphæð breytist á hverju ári til samræmis við vísitölu neysluverðs 1. janúar hvers árs. Viðbótargreiðslan miðast við 3,75% af tekjustofni ársins á undan endurgreiðsluári, en með tekjustofni er átt við útsvarsstofn lánþega að viðbættum fjármagnstekjum, sbr. C–lið 7. gr. laga nr. 90/2003. Ef lánþegi er í sambúð er miðað við 50% fjármagnstekna hans og sambúðaraðilans og skiptir ekki máli hvort tekjurnar eru af séreign skv. kaupmála eða hjúskapareign. Sú fjárhæð sem þannig fæst skal margfölduð skv. hlutfallslegri breytingu á vísitölu neysluverðs frá 1. júlí á tekjuöflunarári til 1. júlí á endurgreiðsluári. Samkvæmt framansögðu dregst áðurnefnd föst ársgreiðsla frá viðbótargreiðslunni.
Sé lánþega áætlaður skattstofn skal miða við hann. Sé lánþegi á endurgreiðslutíma ekki skattskyldur á Íslandi af öllum tekjum sínum og eignum skal honum gefinn kostur á að senda sjóðnum staðfestar upplýsingar um tekjur sínar og skal árleg viðbótargreiðsla ákveðin í samræmi við það. Geri hann það ekki eða telja verður upplýsingar hans ósennilegar og ekki unnt að sannreyna tekjustofn samkvæmt því skal stjórn sjóðsins áætla honum tekjustofn til útreiknings árlegrar viðbótargreiðslu..
Lánþegi á rétt á endurútreikningi árlegrar viðbótargreiðslu sé hún byggð á áætluðum tekjum. Hann skal þá sækja um endurútreikninginn eigi síðar en 60 dögum eftir gjalddaga afborgunar og leggja fyrir stjórn sjóðsins bestu fáanlegar upplýsingar um tekjurnar. Endurútreikningur fer síðan fram þegar sjóðnum hafa borist staðfestar upplýsingar um tekjurnar eða þegar þær hafa verið enduráætlaðar skv. sérstakri ákvörðun stjórnar. Hafi tekjustofn verið of hátt áætlaður skal lánþega endurgreidd ofgreidd fjárhæð með almennum vöxtum óverðtryggðra bankalána.
Verði veruleg vanskil á endurgreiðslu námsláns eða hafi lánþegi vantalið tekjur sínar á framtali er heimilt að fella allt lánið í gjalddaga. Hækkun á viðbótargreiðslu vegna endurskattlagningar er gjaldkræf þegar í stað ásamt dráttarvöxtum frá gjalddaga greiðslunnar.
7.4. Undanþágur.
7.4.1. Undanþága vegna lágra tekna.
Hafi lánþegi haft svo lágar tekjur á fyrra ári að honum reiknast ekki viðbótargreiðsla og fjárhagur hans hefur ekki batnað á endurgreiðsluárinu er sjóðsstjórn heimilt að veita undanþágu frá fastri ársgreiðslu ef lánshæft nám, atvinnuleysi, veikindi, þungun, umönnun barna eða aðrar sambærilegar ástæður valda verulegum fjárhagsörðugleikum hjá lánþega. Að jafnaði er miðað við að ástæður þær sem valda örðugleikunum hafi varað í a.m.k. fjóra mánuði fyrir gjalddaga afborgunar.
7.4.2. Undanþága vegna skyndilegra og verulegra breytinga.
Einnig er stjórn sjóðsins heimilt að veita undanþágu frá árlegri endurgreiðslu, ýmist til lækkunar eða niðurfellingar á greiðslum, eftir atvikum, ef skyndileg og veruleg breyting hefur orðið á högum lánþega þannig að útsvarsstofn vegna tekna á fyrra ári gefur ekki rétta mynd af fjárhag lánþega á endurgreiðsluárinu. Heimildin miðast við að skyndileg og alvarleg veikindi, slys eða aðrar sambærilegar ástæður valdi verulegri skerðingu á ráðstöfunarfé og á möguleikanum til að afla tekna.
7.4.3. Sótt um undanþágu.
Lánþegi sem óskar eftir undanþágu frá endurgreiðslu námsláns, til lækkunar eða niðurfellingar, skal sækja um það á þar til gerðu umsóknareyðublaði og láta nákvæmar upplýsingar sem þar er óskað eftir fylgja.
Umsókn um undanþágu frá endurgreiðslu námsláns skal berast sjóðnum eigi síðar en 60 dögum eftir gjalddaga afborgunar. Hafi ósk um undanþágu ekki borist sjóðnum fyrir þessi tímamörk er óheimilt að veita undanþágu, sbr. 7. mgr. 8. gr. laga um sjóðinn.
Ef veitt er undanþága frá endurgreiðslu S- og/eða V-láns hefur undanþágan ekki áhrif á fjölda endurgreiðsluára, þ.e. endurgreiðslutíminn lengist sem nemur undanþágutímanum.
7.5. Lán sem sjóðurinn hefur veitt.
Lán sem sjóðurinn hefur veitt eru:
| Heiti | Veitt | Vextir | Endurgr. hefst m.v. námslok | Endurgr. tími | Gjalddagar |
|---|---|---|---|---|---|
| M | 1952-61 | 3,50% | 3 ár | 10 ár | 1. maí og 1. nóv. |
| N | 1952-61 | 3,5% | 3 ár | 10 ár | 1. feb. og 1. júní |
| M | 1961-67 | 3,5% | 3 ár | 15 ár | 1. maí og 1. nóv. |
| N | 1961-67 | 3,5% | 3 ár | 15 ár | 1. feb. og 1. júní |
| L | 1967-75 | 5% | 5 ár | 15 ár | 1. júní |
| K | 1975 | 13% | 1 ár | 4 ár | 1. apr. og 1. nóv. |
| X* | 1976-82 | verðtryggt | 3 ár | 20 ár | 1. júlí og 1. nóv |
| T** | 1982-92 | verðtryggt | 3 ár | 40 ár | 1. mars og 1. sept. |
| R | 1992-2005 | allt að 3% + verðtr. | 2 ár | óákv. | 1. mars og 1. sept. |
| G | 2005- | allt að 3% + verðtr. | 2 ár | óákv. | 1. mars og 1. sept. |
* nefnast V-lán eftir sameiningu
** nefnast S-lán þegar endurgreiðsla hefst
7.6. Sé greitt eftir fleiri kerfum.
Lánþegi sem skuldar eldri námslán en G–lán skal fyrst endurgreiða eldri lánin. Á næsta almanaksári eftir að endurgreiðslu þeirra lýkur eða á að vera lokið skal hann hefja endurgreiðslu G–lánsins. Ef lánþegi skuldar fleiri en eitt G-lán skal greitt af elsta láninu fyrst.
Ef lánþegi skuldar R–lán og jafnframt V– eða S–lán skal hann fyrst greiða R–lánið. Ef lánþegi greiðir bæði af V– og S–láni dragast afborganir V–láns frá afborgunum S–lánsins.
7.7. Vanskil.
Ef lánþegi greiðir ekki afborgun á réttum tíma og hefur ekki samið við sjóðinn um greiðslu, er krafan send til lögmanna í innheimtu. Ef krafa á hendur lánþega er þegar í innheimtu hjá lögmönnum fara nýjar kröfur beint í innheimtu hjá lögmönnum. Þegar afborgun er í lögmannsinnheimtu ber lánþega að semja um skuld sína beint við lögmenn án milligöngu sjóðsins. Ef lánþegi gerir enn ekki skil, er sjóðnum heimilt að gjaldfella höfuðstól lánsins og innheimta með hæstu leyfilegu dráttarvöxtum.